عصای تشریفاتی (scepter یا staff handle) از دوران باستان است که سر آن دو شیر (شیر دو سر یا double-headed lion) از سنگ لاجورد (lapis lazuli) ساخته شده و بدنهاش از طلا یا آلیاژ طلایی با تکنیک برجستهکاری (repoussé)، گلهای مدالیونی (rosettes) و نوارهای دایرهای مهرهمانند تزئین شده. این عصا معمولاً به عنوان نماد قدرت سلطنتی، آیینی یا مذهبی استفاده میشد و صاحبانش (احتمالاً شاهان، کاهنان یا فرماندهان) آن را در مراسم، نیایش یا تدفین به دست میگرفتند. قدمت دقیق آن به هزاره سوم پیش از میلاد (عصر برنز) برمیگردد، اما نمونههای مشابه اغلب به سبک هخامنشی یا حتی جعلیهای مدرن نسبت داده میشوند. مثلاً موزه بریتانیا یک نمونه مشابه را به عنوان جعلی قرن بیستم (در سبک هخامنشی) طبقهبندی کرده است.
در نمادشناسی باستانی منطقه (از جمله تمدن جیرفت، ایلام و بینالنهرین)، شیر دو سر نماد قدرت دوجانبه، حفاظت الهی، سلطه بر دو جهان (آسمانی/زمینی، خیر/شر) یا نگاهبانی از دو جهت است. شیر به طور کلی نماد نیروی سلطنتی، شجاعت و اقتدار الهی بود و ترکیب آن با لاجورد (سنگ آسمانی، وارداتی از افغانستان، نماد آسمان و حفاظت) و طلا (نماد خورشید، جاودانگی و ثروت) نشاندهنده جهانبینی کیهانی پیشرفته است. گلهای مدالیونی و نوارهای طلایی هم عناصر تزئینی رایج در هنر فلزکاری باستانی شرق نزدیک هستند که زیبایی فنی (گوهرنشانکردن و برجستهکاری) را با معنای نمادین ترکیب میکنند. این نوع عصاها در تمدن جیرفت (با تجارت گسترده لاجورد) و دورههای بعدی مانند هخامنشی رایج بودند و نشاندهنده جایگاه بالای اجتماعی-آیینی صاحبش هستند.
منابع برای مطالعه بیشتر:
British Museum
