وداع با مروّج هنر ایران در لهستان

پروفسور تادئوش مایدا، ایران‌پژوه و متخصص نامدار هنر اسلامی، مسؤول بخش هنر شرقی موزه‌های لهستان در ورشو و ویراستار علمی کتاب «شاهکارهای هنر ایران در مجموعه‌های لهستان»، در روز 23 می 2026 مصادف با 2 خرداد ماه 1405 درگذشت.
به گزارش ایرنا به نقل از فرهنگستان هنر، مایدا که نقشی برجسته در معرفی هنر ایران در لهستان و اروپا داشت، در سال ۲۰۰۲ با برگزاری نمایشگاه «شاهکارهای هنر ایران» در موزه ملی لهستان در ورشو و سپس در موزه ملی کراکو، زمینه آشنایی گسترده مخاطبان اروپایی با آثار ایرانی را فراهم کرد. در این نمایشگاه بیش از ۴۰۰ اثر هنری از ۳۰ موزه و کتابخانه، ۸ کلیسا و ۶ مجموعه خصوصی به نمایش درآمد.
در ادامه این همکاری‌ها، در سال ۱۳۹۲ مجموعه دو جلدی «شاهکارهای هنر ایران در مجموعه‌های لهستان» با کوشش تادئوش مایدا و با ترجمه مشترک مهدی مقیسه و داود طبایی عقدایی از سوی مؤسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری (متن) فرهنگستان هنر منتشر شد. آیین رونمایی این کتاب همان سال در فرهنگستان هنر و در سال ۲۰۱۴ نیز در موزه ملی ورشو با حضور هیأتی از فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. جلد نخست این مجموعه شامل تصاویر آثار در هشت بخش «نقاشی، طراحی و خوشنویسی»، «قالی و منسوجات»، «جنگ‌افزار»، «ظروف فلزی»، «سفالینه و کاشی»، «آبگینه»، «سکه» و «هنر اروپایی» همراه با توضیحات فارسی و انگلیسی است و جلد دوم به مقالات و شرح تفصیلی این آثار اختصاص دارد. مقالات جلد دوم به سرپرستی مایدا و به قلم هشت تن از متخصصان هنر ایران از سراسر جهان نوشته شده و عناوینی چون «ایران، تجسم عالم خیال»، «روابط متقابل لهستان و ایران»، «نقاشی ایرانی»، «سرو و گل و بلبل: قالی‌های ابریشمین ایرانی در مجموعه‌های لهستان»، «قالی ایرانی: آیینه و استعاره»، «تاریخچه سفالینه‌های ایرانی»، «چینی‌های ایرانی» و «جنگ‌افزارهای ایرانی» را در بر می‌گیرد.
این استاد دانشکده شرق‌شناسی دانشگاه ورشو در سال‌های اخیر، با پیگیری فرهنگستان هنر، مشغول گردآوری و شناسایی «مینیاتورهای ایران عصر صفوی» در مجموعه‌های لهستان بود؛ طرحی پژوهشی که با درگذشت او ناتمام مانده است. مایدا همچنین مسؤول برگزاری هفتمین کنگره بین‌المللی هنر ترک در سال ۱۹۸۳ در ورشو و دبیرکل کمیته دائمی این کنگره از سال ۱۹۷۹ بود. فرهنگستان هنر با تجلیل از جایگاه علمی و فرهنگی تادئوش مایدا تأکید کرده است: شمار فراوانی از آثار هنری ایران در موزه‌های خارج از کشور نگهداری می‌شود و نقش مستشرقانی چون مایدا در معرفی این گنجینه‌ها و آثاری که برای ما ناشناخته مانده‌اند، نقشی غیرقابل انکار است.