استاد حسن حاجینوری (۱۳۰۵–۲۰ دی ۱۳۹۷) از مجسمهسازان برجسته ایرانی بود که نام او با هنر پیکرهسازی، مجسمهسازی شهری و توجه به میراث ایران باستان گره خورده است. او از هنرمندانی بود که در آثار خود، گذشته تاریخی ایران را با زبان هنر معاصر پیوند میزد و همین ویژگی باعث شد جایگاه ویژهای در میان هنرمندان این حوزه پیدا کند.
زندگینامه حسن حاجینوری
حسن حاجینوری در سال ۱۳۰۵ در منطقه جواهردشت رودسر در شرق استان گیلان به دنیا آمد. علاقه او به هنر از همان سالهای آغازین زندگی شکل گرفت و نخستین آموزههای هنری خود را نزد غلامرضا رحیمزاده ارژنگ فرا گرفت. این آموزشها زمینهساز ورود او به مسیر حرفهای هنر شد و بعدها توانست در مجسمهسازی و نقاشی به فعالیت جدیتری بپردازد.
او در سال ۱۳۲۳ کارگاه شخصی خود را راهاندازی کرد و همزمان به عنوان مدرس نقاشی و مجسمهسازی در اداره کل هنرهای زیبا مشغول به کار شد. این دوره را میتوان آغاز فعالیت حرفهای و تاثیرگذار او در فضای هنری ایران دانست؛ دورهای که در آن نهتنها به خلق اثر پرداخت، بلکه به آموزش و پرورش نسل جدید هنرمندان نیز کمک کرد.
فعالیتهای هنری و آثار شاخص استاد حسن حاجینوری
در طول سالهای فعالیت خود، آثار متعددی در حوزه مجسمهسازی خلق کرد. یکی از نقاط برجسته کارنامه هنری او، ساخت ماکت مجسمه اردشیر بابکان در سال ۱۳۳۶ بود که برای آن مقام اول مسابقه پیکرهسازی را به دست آورد. این موفقیت، نام او را بیش از پیش در فضای هنری کشور مطرح کرد.
او همچنین ماکتهایی از آثار باستانی ایران را به سفارش موزه ایران باستان ساخت. این آثار نشان میدهند که او علاقه و توجه ویژهای به تاریخ و تمدن ایران داشته است. در بسیاری از آثار حاجینوری، نشانههایی از ایران باستان، معماری تاریخی و نمادهای تمدنی دیده میشود؛ موضوعی که به آثار او هویت و اصالت خاصی میبخشد.
از دیگر کارهای مهم او میتوان به ساخت ماکت ستون و سرستون تخت جمشید به ارتفاع ۱۲ متر برای آرژانتین اشاره کرد؛ اثری که در یکی از میدانهای شهر بوئنوسآیرس نصب شد و بازتابی بینالمللی از هنر ایرانی به شمار میرود. این اثر یکی از شناختهشدهترین نمونههای کار اوست و نشان میدهد که حاجینوری توانسته بود هنر ایران را به فضایی فراتر از مرزهای کشور ببرد.
جایگاه استاد حسن حاجینوری در مجسمهسازی شهری
یکی از ویژگیهای مهم فعالیت هنری حسن حاجینوری، نقش او در مجسمهسازی شهری بود. آثار شهری او نهتنها جنبه زیباییشناسانه داشتند، بلکه به تقویت هویت فرهنگی و تاریخی فضاهای عمومی نیز کمک میکردند. در واقع، او از هنرمندانی بود که مجسمه را صرفاً یک اثر تزئینی نمیدانست، بلکه آن را ابزاری برای ارتباط با جامعه و روایت تاریخ میدید.
توجه او به عناصر ایران باستان، استفاده از فرمهای استوار و انتخاب موضوعات تاریخی باعث شد آثارش هم در میان مخاطبان عمومی و هم در میان پژوهشگران هنر مورد توجه قرار گیرد.
تقدیرها و افتخارات
حسن حاجینوری در سال ۱۳۶۸ نشان درجه یک هنری را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت کرد. این نشان، یکی از مهمترین افتخارات هنری او محسوب میشود و بیانگر جایگاه ارزندهاش در هنر ایران است.
همچنین در سال ۱۳۹۲ و در سیوپنجمین نشست پژوهشی نگارخانه برگ از او تجلیل شد. این نکوداشت نشاندهنده احترام جامعه هنری به سالها تلاش، تجربه و تأثیرگذاری او در مجسمهسازی ایران بود.
درگذشت استاد حسن حاجینوری
حسن حاجینوری که در سالهای پایانی عمر از مشکلات ریوی رنج میبرد، سرانجام در ۲۰ دی ۱۳۹۷ در سن ۹۲ سالگی درگذشت. خبر درگذشت او واکنشهای گستردهای در میان هنرمندان، رسانهها و نهادهای فرهنگی به همراه داشت و بسیاری از اهالی هنر از او به عنوان یکی از پیشکسوتان ارزشمند مجسمهسازی ایران یاد کردند.
