کارل فردریک رویترزورد (Carl Fredrik Reuterswärd) هنرمند، مجسمهساز و نویسنده سوئدی در سال ۱۹۳۴ در استکهلم متولد شد. او از چهرههای مهم هنر مدرن اسکاندیناوی به شمار میرود و فعالیت هنریاش طیف گستردهای از نقاشی، مجسمهسازی و هنر مفهومی را دربر میگرفت. رویترزورد در جوانی برای تحصیل به پاریس رفت و مدتی زیر نظر نقاش مشهور مدرن، فرنان لژه، آموزش دید. تجربه حضور در فضای هنری اروپا و آمریکا باعث شد نگاه او به هنر، فراتر از زیباییشناسی صرف باشد و بیشتر به سمت بیان ایدهها و مفاهیم اجتماعی حرکت کند. او بعدها به عنوان استاد در آکادمی هنرهای زیبای استکهلم تدریس کرد و در طول زندگی حرفهای خود آثار متعددی خلق کرد، اما نام او بیش از هر چیز با یک مجسمه در حافظه جمعی جهان ثبت شده است.
معروفترین اثر رویترزورد مجسمهای است با عنوان «عدم خشونت» (Non‑Violence) که اغلب با نام «تفنگ گرهخورده» (The Knotted Gun) شناخته میشود. این اثر در سال ۱۹۸۰ و در واکنش به ترور جان لنون، خواننده و فعال صلحطلب، شکل گرفت. لنون از دوستان نزدیک رویترزورد بود و قتل او در نیویورک تأثیر عمیقی بر این هنرمند گذاشت. گفته میشود رویترزورد پس از شنیدن خبر قتل لنون، تمام شب را بیدار ماند و ایده این مجسمه را طراحی کرد. الهام اصلی او این بود که لوله اسلحهای شبیه اسلحهای که قاتل لنون، مارک دیوید چپمن، استفاده کرده بود به شکل یک گره پیچ بخورد. نتیجه، مجسمهای از یک هفتتیر کلت .357 مگنوم بود که لوله آن به شکل یک گره پیچ خورده است؛ گرهای که عملاً عملکرد سلاح را از بین میبرد. در این تصویر ساده اما قدرتمند، ابزار خشونت به شیئی بیخطر تبدیل شده و همین تغییر کوچک، مفهوم بزرگی را منتقل میکند: امکان متوقف کردن چرخه خشونت. در سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۱ رویترزورد نخستین نمونههای این اثر را ساخت؛ یک نسخه از گچ و نسخهای دیگر از برنز. این نمونههای اولیه امروز در مجموعه «موزه طرحها برای هنر عمومی» (Museum of Sketches for Public Art) در شهر لوند سوئد نگهداری میشوند.
قدرت این مجسمه در سادگی و شفافیت بصری آن است. اسلحه در فرهنگ معاصر نماد قدرت، تهدید و مرگ است. اما گرهای که روی لوله آن ایجاد شده، این قدرت را خنثی میکند. در واقع هنرمند بدون حذف شیء، معنای آن را تغییر میدهد. اسلحه هنوز همان اسلحه است، اما دیگر قادر به شلیک نیست. به این ترتیب، اثر به استعارهای از کنترل خشونت توسط اراده انسانی تبدیل میشود. فرم مجسمه نیز بسیار هوشمندانه است. لوله اسلحه رو به بالا قرار دارد، اما گره آن مانع عملکردش میشود. این وضعیت حالتی میان «قدرت» و «مهار شدن» ایجاد میکند. در نتیجه اثر نه تنها درباره صلح، بلکه درباره مسئولیت انسانی در برابر ابزار خشونت سخن میگوید.
در ابتدا قرار بود نسخه بزرگ این مجسمه در یادمان «Strawberry Fields» در سنترال پارک نیویورک، که به یاد جان لنون ساخته شده است، نصب شود. با این حال، رویترزورد به دلیل نگرانی از احتمال سرقت اثر از این تصمیم صرفنظر کرد. سرانجام در سال ۱۹۸۸ دولت لوکزامبورگ این مجسمه را خریداری کرد و آن را به سازمان ملل متحد اهدا نمود. از آن زمان نسخه اصلی اثر در مقابل ساختمان مرکزی سازمان ملل در نیویورک قرار دارد. قرار گرفتن این مجسمه در چنین مکانی معنای آن را تقویت میکند، زیرا سازمان ملل نمادی از تلاش جهانی برای حفظ صلح و جلوگیری از درگیریهاست. در این زمینه، «تفنگ گرهخورده» نه تنها یادبودی برای جان لنون، بلکه نمادی جهانی علیه خشونت و جنگ تلقی میشود.
به دلیل قدرت نمادین این اثر، نسخههای متعددی از آن در نقاط مختلف جهان نصب شدهاند. امروزه بیش از سی نسخه از «تفنگ گرهخورده» در شهرهای گوناگون وجود دارد و حدود نیمی از آنها در سوئد قرار دارند. این مجسمه در مکانهایی مانند استکهلم و مالمو در سوئد، برلین در آلمان، پکن در چین، لوکزامبورگ، لوزان در سوئیس، کیپتاون در آفریقای جنوبی، مکزیکوسیتی و بیروت نصب شده است.
از سال ۱۹۹۳ این مجسمه به نماد «پروژه عدم خشونت» (The Non‑Violence Project) تبدیل شد؛ سازمانی غیرانتفاعی که از طریق برنامههای آموزشی و فرهنگی تلاش میکند فرهنگ صلح و کاهش خشونت را در میان جوانان ترویج دهد. در سالهای بعد نسخههای رنگی و هنری از این مجسمه توسط چهرههای شناختهشدهای همچون رینگو استار، پل مککارتنی و یوکو اونو طراحی شد.در سال ۲۰۱۹ نیز با همکاری این بنیاد و دالایی لاما، ۱۵۰ نسخه کوچک از این مجسمه با استفاده از فلز حاصل از ذوب سلاحهای مصادرهشده ساخته شد؛ پروژهای که «Humanium Metal» نام دارد. یکی از این نسخهها با امضای دالایی لاما در حراجی ساتبیز به فروش رسید و توجه جهانی را به پیام نمادین این اثر جلب کرد.
